Pedwar Blaenoriaeth Llafur Cymru
Eluned Morgan
Pedwar Blaenoriaeth Llafur Cymru
Bydd yr etholiad hwn yn llunio dyfodol ein gwlad am genhedlaeth. Bydd Cymru’n dewis nid yn unig llywodraeth newydd, ond dyfodol newydd.
Pan gamais i arwain Cymru fis Awst diwethaf — y genedl a’m lluniodd, a’m magodd, ac a wreiddiodd fy ngwerthoedd — fe wnes i hynny gyda fy llygaid ar agor ac ymdeimlad cryf o ddyletswydd i’n pobl.
Ers hynny, rydw i wedi teithio ledled Cymru yn gwrando ar eich blaenoriaethau chi — ac fe wnes i hyn oherwydd mai eich blaenoriaethau chi yw ein blaenoriaethau ni.
Nawr rydyn ni’n bwrw ymlaen â’r gwaith.
Rwy’n hyderus ein bod ni, gyda’n gilydd, yn barod i gyflawni’r cyfrifoldeb hwnnw’n uniongyrchol.
01
Iechyd Da – Cymru Iachach
Creu Cymru iachach yw blaenoriaeth rhif un Llafur Cymru. Yng nghyllideb ddrafft Llywodraeth Lafur Cymru ar gyfer 2025-26 rydym wedi cynyddu cyllid ar gyfer y GIG a gofal cymdeithasol £600m. Rydym wedi ymrwymo i leihau amseroedd aros y GIG, gan gynnwys ar gyfer iechyd meddwl; gwella mynediad at ofal cymdeithasol a gwasanaethau ar gyfer iechyd menywod. Ers i Eluned Morgan ddod yn Brif Weinidog rydym wedi:
Gosod cynllun uchelgeisiol i leihau amseroedd aros hir a’r rhestrau aros erbyn mis Mawrth 2026.
Buddsoddwyd £22.5m i foderneiddio’r fflyd ambiwlansys.
Buddsoddwyd £21m mewn offer diagnostig newydd i gyflymu profion a thriniaeth.
Dyfarnwyd dyfarniad cyflog uwchlaw chwyddiant i staff y GIG.
Lansiodd Gynllun Iechyd Menywod cyntaf Cymru.
Cyflwynodd Gwasanaeth Cyswllt Toriadau Cymru Gyfan – ffordd newydd o drin esgyrn wedi torri – ym mhob rhan o Gymru.
Agorodd Ysgol Feddygol newydd Gogledd Cymru.
Gostyngodd oedran sgrinio ar gyfer canser y coluddyn i 50.
Cyflwynwyd ap newydd i wella gofal mamolaeth.
Uwchraddiwyd Ap GIG Cymru a chyflwynwyd ffordd newydd i bobl gofrestru ar ei gyfer.
Gwaith wedi’i dargedu i leihau oedi wrth ryddhau cleifion o’r ysbyty.
Estyn ein cynllun seibiannau byr i ofalwyr.
Cyhoeddwyd y bydd Cymru yn dod yn Genedl Marmot i fynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd dwfn ac annheg.
Ymgynghorwyd ar gontract deintyddol newydd y GIG i wella mynediad ac sy’n rhoi anghenion iechyd pobl yn gyntaf.
Estynnodd y cynllun anhwylderau cyffredin yn rhwydwaith fferyllfeydd cymunedol Cymru.
02
Swyddi a Thwf Gwyrdd
Mae creu swyddi a thyfu ein heconomi i fynd i’r afael â phroblemau’r dyfodol yn flaenoriaeth allweddol i Lafur Cymru. Rydym yn creu swyddi gwyrdd sy’n mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd ac yn adfer natur, gan wneud teuluoedd yn well eu byd; ac yn cyflymu penderfyniadau cynllunio i dyfu economi Cymru. Mae ein cyflawniadau ar hyn ers i Eluned Morgan ddod yn Brif Weinidog yn cynnwys:
Cymru ar flaen y gad yn ymgyrch y DU i ‘dyrbo-wefru’ AI – mae un o ganolfannau data mwyaf Ewrop eisoes yng Nghasnewydd, gyda chynlluniau ar gyfer mwy.
Datgloi pŵer gwynt alltraeth arnofiol, a’r ystod o gyfleoedd newydd ar gyfer sgiliau, prentisiaethau a chyflogaeth – yn ogystal â buddsoddi mewn seilwaith porthladd newydd y bydd hyn yn ei ddwyn.
Lansiwyd Cymru a Japan 2025, i gynnal ac adeiladu ar ein cysylltiadau economaidd a diwylliannol â Japan.
Camau i gyflymu penderfyniadau cynllunio seilwaith. Bydd cynigion newydd yn caniatáu i benderfyniadau cynllunio seilwaith o arwyddocâd cenedlaethol gael eu gwneud yn gyflymach, gan hybu twf economaidd.
5 penderfyniad ar brosiectau ynni adnewyddadwy mawr newydd wedi’u cymeradwyo ers mis Medi – dros 280 MW o ynni adnewyddadwy i Gymru – sy’n cyfateb i bweru 180,000 o gartrefi Cymru.
Uwchgynhadledd Buddsoddi Rhyngwladol, Llundain – Cymru ar y bwrdd uchaf, yn arddangos ein cryfderau enfawr ac yn denu buddsoddiad a fydd yn arwain at dwf economaidd hirdymor a chreu swyddi.
Cysylltedd band eang – cyhoeddwyd buddsoddiad o £12m. Trawsnewid bywyd bob dydd, gwella gwasanaethau cyhoeddus, ac agor cyfleoedd newydd ar gyfer twf economaidd.
Melin Shotton, Glannau Dyfrdwy – buddsoddiad trawsnewidiol o dros £1bn ar gyfer ailddatblygu, gan ddiogelu 147 o swyddi a chreu 220 yn rhagor. Gwneud Sir y Fflint yn arweinydd byd-eang ym maes cynhyrchu ac ailgylchu papur.
Lansiwyd y Comisiwn Dŵr Annibynnol, yr adolygiad mwyaf o’r sector ers preifateiddio, ochr yn ochr â Llywodraeth y DU.
Cronfa Sgiliau Coedwigaeth a Phren gwerth £280,000 i fynd i’r afael â bylchau sgiliau drwy roi cymhorthdal i leoedd ar gyrsiau cadwyn gyflenwi coedwigaeth a phren achrededig.
Ffermio – rhoddwyd £14m i ffermwyr ar gyfer cynlluniau Cyfnod Paratoi SFS pellach.
£100,000 i helpu i adfer yr hyn sy’n cyfateb i 266 o gaeau rygbi o laswellt môr Cymru.
03
Cyfle i Bob Teulu
Blaenoriaeth allweddol arall i Lywodraeth Lafur Cymru yw sicrhau bod Cymru yn lle gwych i bobl ifanc dyfu i fyny, ac i deuluoedd lwyddo. Rydym yn codi safonau mewn ysgolion a cholegau ac yn darparu mwy o gartrefi i’w rhentu’n gymdeithasol, gan sicrhau bod gan bob teulu gyfle i lwyddo. Mae ein cyflawniadau ar hyn ers i Eluned Morgan ddod yn Brif Weinidog yn cynnwys:
£120m ychwanegol i gefnogi awdurdodau lleol (Rhagfyr 2024).
Buddsoddi £262m yn ychwanegol ar draws y sector addysg.
Cyflwynodd brydau ysgol am ddim cyffredinol i bob disgybl ysgol gynradd.
Codiadau cyflog uwchlaw chwyddiant i athrawon.
Gall mwy o bobl ifanc hawlio Lwfans Cynhaliaeth Addysg. Ein LCA ni yw’r mwyaf hael yn y DU eisoes, sef £40 yr wythnos.
Hybu Grant Dysgu Llywodraeth Cymru i agor mwy o gyfleoedd ar gyfer addysg oedolion.
E-sgol – wedi’i gyflwyno ledled Cymru – technoleg fideo i gysylltu ystafelloedd dosbarth fel y gall disgyblion astudio pynciau na fyddent efallai ar gael iddynt fel arall.
Swyddogion Ymgysylltu â Theuluoedd yn gweithio gyda phlant a theuluoedd ar achosion presenoldeb isel yn yr ysgol.
Miliynau wedi’u buddsoddi mewn rhaglenni i hybu safonau llythrennedd a rhifedd.
Yn parhau â’r rhaglen adeiladu ysgolion fwyaf yn unrhyw le yn y DU ers cenhedlaeth gyda mwy o fuddsoddiad mewn mwy o ysgolion.
04
Cysylltu Cymunedau
Y bedwaredd flaenoriaeth i Lywodraeth Lafur Cymru yw sicrhau bod cymunedau yng Nghymru wedi’u cysylltu’n dda â’i gilydd. Rydym yn trawsnewid ein rheilffyrdd ac yn darparu rhwydwaith bysiau gwell; yn trwsio ein ffyrdd ac yn grymuso cymunedau lleol i wneud dewisiadau ar derfynau cyflymder ffyrdd lleol. Mae ein cyflawniadau ar hyn ers i Eluned Morgan ddod yn Brif Weinidog yn cynnwys:
